List

پرونده‌ی فصلنامه‌ی علوم انسانی صدرا با موضوع «اسلامی سازی دانش‌ تاریخ؛ایده‌ها و نقدها»-بهار ۹۶

فصلنامه علوم انسانی اسلامی صدرا در شماره ۲۱ (بهار ۱۳۹۶) خود، پرونده‌ای را از صفحه ۱۲ تا ۱۰۱ به اسلامی سازی دانش تاریخ اختصاص داده است. در این پرونده پس از درآمدی یک صفحه‌ای که در صفحه ۱۴ منتشر شده، نخست متن یک سخنرانی بنده با عنوان “مفهوم اسلامی شدن دانش تاریخ؛ الگویی برآمده از تاریخ اسلام” از صفحه ۱۵ تا ۲۳ آمده است و سپس از صفحه ۲۴ تا ۲۸ گزارشی کامل از گفت و گویی که در این باره با آقای دکتر حسین سوزنچی (از منظر فلسفه علم) داشتم با عنوان “تغییر کارکردها؛ نقطه آغازین فرایند اسلامی‌سازی علوم ؟!” درج شده است. این گفتگو در قالب کرسی نقد با ارائه بنده و نقد آقای دکتر سوزنچی در اردیبهشت ۱۳۹۵ در دانشگاه باقر العلوم علیه السلام صورت بسته بود. بند نخست گزارش سخنرانی بنده چنین است:
“همان طور که می¬دانید شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس مصوبة جلسه ۶۵۰ خود در تاریخ ۲۱/۷/۱۳۸۸ یک شورای تخصصی برای تحول و ارتقای علوم انسانی تشکیل داد. این شورا از بین رشته‌‌های موجود علوم انسانی پانزده رشته را انتخاب کرد، که به تعبیر متعارف نزد اعضای دبیرخانه، این‌‌ها پانزده رشته تحولی هستند یعنی پانزده رشته¬ای که قرار است از سوی این شورای تخصصی مورد توجه قرار بگیرد و متحول شود. یکی از این رشته¬‌ها تاریخ بود. به محض مطرح شدن رشتة تاریخ در زمره رشته‌‌های تحولی، ابهام‌‌ها و نگرانی‌‌ها و دلمشغولی¬‌های طبیعی و قابل فهم و به یک معنا شایسته احترام در بین اعضای خانواده بزرگ تاریخ پیدا شد، که قرار است چه شود و چه بر سر این رشته آورده شود. دور از ذهن نیست که این نگرانی در خانواده همة پانزده رشته پدید آمده باشد. شورای تحول چهار مؤلفه را برای تحول در نظر گرفته است یعنی از نظر شورا اگر رشته‌‌های موجود و مشخصا این رشته‌‌های منتخب این چهار تحول را در خود ببینند متحول شده¬اند: اول اسلامی¬ شدن، دوم بومی شدن، سوم روزآمد شدن و چهارم غنی شدن. این که این چهار مؤلفه چیست و دلالتها و اقتضاءات هر یک از آنها کدام است طبیعتاً موضوع بحث ما در این جلسه نیست، همان طور که پیوند این چهار حیطة تحول با تمدن و یا خاستگاه دینی آنها موضوع بحث کنونی ما نیست. اما آن چه به بحث ما پیوند می¬خورد یکی از این مؤلفه‌‌ها یعنی مؤلفه اسلامی‌¬سازی یا اسلامی¬ شدن است. این حقیر از ابتدای تشکیل کارگروه ویژة تاریخ در این شورا در آن عضویت و در اکثریت قریب به اتفاق جلسات آن حضور داشته‌¬ام و پس از رحلت مرحوم آقای دکتر آیینه‌¬وند که رحمت خدا بر او باد و تعبیر زیبای “خانواده بزرگ تاریخ” از یادگارهای ایشان است، مسؤولیت این کارگروه بر دوش لرزان بنده گذاشته شده است، و از نزدیک شاهد واکنش¬‌ها، نگرانی‌¬ها، پرسشها، ابهامها و اضطراب جامعه تاریخی کشور در این باره بوده¬‌ام و به خوبی آن را درک می¬کنم.
شاید بنیادی‌¬ترین پرسش در این زمینه این باشد که اصلاً مگر در دانش تاریخ، اسلامی بودن یا غیر اسلامی بودن معنی دارد؟….”
پس از گزارش آن سخنرانی و این گفتگو، پنج نقد به ترتیب به قلم آقایان دکتر ابوالحسن فیاض انوش با عنوان “تقلیل تحول به اسلامی سازی: خطایی استراتژیک”، دکتر زهیر صیامیان با عنوان “علم تاریخ در خدمت جامعه اسلامی و یاجامعه مسلمانان ؟!”، دکتر جهانبخش ثواقب با عنوان “اسلامی سازی دانش تاریخ؛ تلاش برای دستیابی به یک باور عمومی”، حجت الاسلام و المسلمین دکتر جواد سلیمانی با عنوان “نقدی بر الگوی اسلامی سازی دانش تاریخ”، و دکتر علیرضا ملایی توانی با عنوان “ایده اسلامی سازی دانش تاریخ؛ ابهام در ضرورت و امکان” منتشر شده است.

ویژه‌نامه نشریه صدرا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  Posts

1 2 3
جولای 22nd, 2022

انتشار مقاله «رهیافتی تاریخی در واکاوی مفهوم بداء در متون شیعی»

مقاله‌ای با عنوان “رهیافتی تاریخی در واکاوی مفهوم بداء در متون شیعی” برگرفته از پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد آقای محمدجواد […]

جولای 22nd, 2022

انتشار مقاله «دلالات شعر الغدیر و تطبیقاته؛ دراسة أحادیة للقصیدة الجُلجُلیة»

در شماره دوم سال اول مجلة نیم‌سالانه التاریخ و الحضارة الاسلامیة؛ رؤیة معاصرة (تابستان و پاییز ۱۴۴۳ ق.)، مقاله “دلالات […]

جولای 22nd, 2022

انتشار مقاله «ساز و کار تغییر اجتماعی از دیدگاه قرآن با تکیه بر سیر نزول»

در صفحات ۴۷ تا ۸۲ شماره سوم سال نهم و شماره پیاپی ۳۵ (زمستان ۱۴۰۰) فصلنامه اسلام و مطالعات اجتماعی، […]

جولای 22nd, 2022

انتشار مقاله «تأثیر آموزه‌های اهل بیت علیهم السلام بر آورده‌های زبانی مردم بیهق (سبزوار)»

در شماره بیست و یکم فصلنامه شیعه‌پژوهی (سال هشتم، پاییز و زمستان ۱۴۰۰ ش.، صص ۴۷ ـ ۷۱) ، مقاله […]

آوریل 23rd, 2022

آیه به مثابه تاریخ

نگاهی به کاربردهای تاریخی واژه آیه در قرآن ارائه شده در سلسله نشستهای تاریخ در قرآن، پژوهشکده تاریخ و سیره […]

آوریل 20th, 2022

«آیه» به مثابه‌ی تاریخ

🔸 سلسله نشست‌های تاریخ در قرآن 📚 نشست ششم، «آیه به مثابه تاریخ؛ نگاهی به کاربردهای تاریخی واژه آیه در […]

آوریل 19th, 2022

الدور الحضاري للقرآن؛ دراسة متواضعة في الحضارة الإسلامية المسبقة

ورقة ملقاة فی جلسة افتراضیة تحت عنوان “ندوة دولیة عبر الإنترنت حول دور القرآن الکریم فی خلق حضارة اسلامیة جدیدة” […]

آوریل 17th, 2022

بایسته‌های اخلاق اجتماعی شیعیان در نیمه قرن دوم هجری؛ بازخوانی یک نامه

روز یکشنبه ۲۱ فروردین ۱۴۰۱، بحثی با عنوان “بایسته‌های اخلاق اجتماعی شیعیان در نیمه قرن دوم هجری؛ بازخوانی یک نامه” […]

فوریه 22nd, 2022

پیشنهادهایی واقع‌گرایانه و قابل اجرا در عرصه مطالعات و پژوهش‌های باستان‌شناختی

متن سخنرانی ارائه شده در بخش افتتاحیه نخستین همایش بین‌المللی تاریخ و باستان‌شناسی حوزه فرهنگی هلیل‌رود  ـ شنبه ۲۳ بهمن […]

فوریه 22nd, 2022

«بینش تمدنی» ما آسیب‌ دیده است

متن مصاحبه با روزنامه ایران در باره نسبت انقلاب اسلامی با تمدن نوین اسلامی ـ (منتشر شده در تاریخ ۱۸ […]

ژانویه 14th, 2022

نگاه فاطمی به مشترکات شیعی ـ سنی؛ بررسی موردی پیامبر اعظم(ص)

ارائه شده در مراسم مجازی شب شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا با همکاری […]

دسامبر 21st, 2021

مقدمه کتاب «رابطه دین و تمدن در اندیشه متفکران مسلمان»

مقدمه کتاب “رابطه دین و تمدن در اندیشه متفکران مسلمان”، چاپ شده در:  مهدی‌نژاد، سیدرضا، رابطه دین و تمدن در […]

دسامبر 21st, 2021

مقدمه کتاب تاریخ شفاهی حوزه‌های علمیه

  مقدمه دکتر محسن الویری، ناظر طرح تاریخ شفاهی حوزه‌های علمیه چاپ شده در: فلاح‌زاده، احمد، طرح جامع تاریخ شفاهی […]

نوامبر 21st, 2021

بررسی جایگاه تاریخ اسلام جدید کمبریج در پژوهش‌های آکادمیک و کاربرد آن به مثابه منبعی دانشگاهی

    روز سه‌شنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۰، نشست “بررسی جایگاه تاریخ اسلام جدید کمبریج؛ در پژوهشهای آکادمیک و کاربرد آن […]

اکتبر 1st, 2021

عاشورای حسینی در خامه علامه حکیمی

  ارائه شده در پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت علیهم السلام با همکاری انجمن تاریخ‌پژوهان، سلسله نشست‌های عاشورایی، پنج‌شنبه […]