List

پرونده‌ی فصلنامه‌ی علوم انسانی صدرا با موضوع «اسلامی سازی دانش‌ تاریخ؛ایده‌ها و نقدها»-بهار ۹۶

فصلنامه علوم انسانی اسلامی صدرا در شماره ۲۱ (بهار ۱۳۹۶) خود، پرونده‌ای را از صفحه ۱۲ تا ۱۰۱ به اسلامی سازی دانش تاریخ اختصاص داده است. در این پرونده پس از درآمدی یک صفحه‌ای که در صفحه ۱۴ منتشر شده، نخست متن یک سخنرانی بنده با عنوان “مفهوم اسلامی شدن دانش تاریخ؛ الگویی برآمده از تاریخ اسلام” از صفحه ۱۵ تا ۲۳ آمده است و سپس از صفحه ۲۴ تا ۲۸ گزارشی کامل از گفت و گویی که در این باره با آقای دکتر حسین سوزنچی (از منظر فلسفه علم) داشتم با عنوان “تغییر کارکردها؛ نقطه آغازین فرایند اسلامی‌سازی علوم ؟!” درج شده است. این گفتگو در قالب کرسی نقد با ارائه بنده و نقد آقای دکتر سوزنچی در اردیبهشت ۱۳۹۵ در دانشگاه باقر العلوم علیه السلام صورت بسته بود. بند نخست گزارش سخنرانی بنده چنین است:
“همان طور که می¬دانید شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس مصوبة جلسه ۶۵۰ خود در تاریخ ۲۱/۷/۱۳۸۸ یک شورای تخصصی برای تحول و ارتقای علوم انسانی تشکیل داد. این شورا از بین رشته‌‌های موجود علوم انسانی پانزده رشته را انتخاب کرد، که به تعبیر متعارف نزد اعضای دبیرخانه، این‌‌ها پانزده رشته تحولی هستند یعنی پانزده رشته¬ای که قرار است از سوی این شورای تخصصی مورد توجه قرار بگیرد و متحول شود. یکی از این رشته¬‌ها تاریخ بود. به محض مطرح شدن رشتة تاریخ در زمره رشته‌‌های تحولی، ابهام‌‌ها و نگرانی‌‌ها و دلمشغولی¬‌های طبیعی و قابل فهم و به یک معنا شایسته احترام در بین اعضای خانواده بزرگ تاریخ پیدا شد، که قرار است چه شود و چه بر سر این رشته آورده شود. دور از ذهن نیست که این نگرانی در خانواده همة پانزده رشته پدید آمده باشد. شورای تحول چهار مؤلفه را برای تحول در نظر گرفته است یعنی از نظر شورا اگر رشته‌‌های موجود و مشخصا این رشته‌‌های منتخب این چهار تحول را در خود ببینند متحول شده¬اند: اول اسلامی¬ شدن، دوم بومی شدن، سوم روزآمد شدن و چهارم غنی شدن. این که این چهار مؤلفه چیست و دلالتها و اقتضاءات هر یک از آنها کدام است طبیعتاً موضوع بحث ما در این جلسه نیست، همان طور که پیوند این چهار حیطة تحول با تمدن و یا خاستگاه دینی آنها موضوع بحث کنونی ما نیست. اما آن چه به بحث ما پیوند می¬خورد یکی از این مؤلفه‌‌ها یعنی مؤلفه اسلامی‌¬سازی یا اسلامی¬ شدن است. این حقیر از ابتدای تشکیل کارگروه ویژة تاریخ در این شورا در آن عضویت و در اکثریت قریب به اتفاق جلسات آن حضور داشته‌¬ام و پس از رحلت مرحوم آقای دکتر آیینه‌¬وند که رحمت خدا بر او باد و تعبیر زیبای “خانواده بزرگ تاریخ” از یادگارهای ایشان است، مسؤولیت این کارگروه بر دوش لرزان بنده گذاشته شده است، و از نزدیک شاهد واکنش¬‌ها، نگرانی‌¬ها، پرسشها، ابهامها و اضطراب جامعه تاریخی کشور در این باره بوده¬‌ام و به خوبی آن را درک می¬کنم.
شاید بنیادی‌¬ترین پرسش در این زمینه این باشد که اصلاً مگر در دانش تاریخ، اسلامی بودن یا غیر اسلامی بودن معنی دارد؟….”
پس از گزارش آن سخنرانی و این گفتگو، پنج نقد به ترتیب به قلم آقایان دکتر ابوالحسن فیاض انوش با عنوان “تقلیل تحول به اسلامی سازی: خطایی استراتژیک”، دکتر زهیر صیامیان با عنوان “علم تاریخ در خدمت جامعه اسلامی و یاجامعه مسلمانان ؟!”، دکتر جهانبخش ثواقب با عنوان “اسلامی سازی دانش تاریخ؛ تلاش برای دستیابی به یک باور عمومی”، حجت الاسلام و المسلمین دکتر جواد سلیمانی با عنوان “نقدی بر الگوی اسلامی سازی دانش تاریخ”، و دکتر علیرضا ملایی توانی با عنوان “ایده اسلامی سازی دانش تاریخ؛ ابهام در ضرورت و امکان” منتشر شده است.

ویژه‌نامه نشریه صدرا

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  Posts

1 2
مهر ۲۲ام, ۱۳۹۷

سه تأمّل درباره‌ی تصوّف

در پی یادداشت مورخ ۱۶/۷/۹۷ در کانال شخصی که برخی خبرگزاری‌ها آن را منتشر ساختند، خبرگزاری مهر مصاحبه‌ای در این […]

خرداد ۴ام, ۱۳۹۷

جستاری در روش پژوهش در تاریخ اجتماعی بر پایه‌ی نوشته‌های استاد ناصر تکمیل همایون

به مناسبت بزرگداشت دکتر ناصر تکمیل همایون ارج‌نامه‌ای در دو جلد قطور با عنوان “همایون‌نامه؛ نکوداشت کارنامه علمی دکتر ناصر […]

اردیبهشت ۱۹ام, ۱۳۹۷

سخنرانی در مراسم معرفی مجموعه‌ی «گام به گام با امام»

به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی مؤسسه فرهنگی تحقیقاتی امام موسی صدر، نشست «برای انسان گرد آمده‌ایم» با سخنرانی «امام موسی صدر […]

فروردین ۲ام, ۱۳۹۷

نوروزپژوهی در متون کهن؛ بررسی موردی «نوروز» در «الآثار الباقیه عن القرون الخالیه»

مقاله‌ی منتشر شده در نشریه‌ی رودکی، فصلنامه‌ی ادبی-فرهنگی رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در تاجیکستان سال دوازدهم شماره‌ی ۳۳، زمستان ۱۳۹۰، […]

دی ۲۸ام, ۱۳۹۶

اینجا و اکنون ایران و مسئله‌ی تمدّن اسلامی

با توجه به مسائل اخیر در کشور ما و بیم و هراسهایی که به صورت طبیعی در باره سرنوشت انقلاب […]

دی ۱۶ام, ۱۳۹۶

نشست علمی خودآگاهی تمدّنی

روز دوشنبه ۱۸ دی‌ماه ۱۳۹۶ نشست «خودآگاهی تمدّنی» در پژوهشگاه علوم اسلامی امام صادق علیه‌السلام برگزار خواهد شد.

آبان ۱۸ام, ۱۳۹۶

نوآوری‌های امام موسی صدر در مواجهه با رویداد کربلا

یادداشت اختصاصی دکتر محسن الویری برای تارنمای موسسه فرهنگی-تحقیقاتی امام موسی صدر: سفر شهادت هفتمین کتاب از مجموعۀ در قلمرو […]

آبان ۱۶ام, ۱۳۹۶

اربعین؛ ضرورت تعریف مناسک در ساحت فقه

اربعین؛ ضرورت تعریف مناسک در ساحت فقه مصاحبه با پایگاه اطلاع‌رسانی شبکه اجتهاد؛آبان ۹۶ اجتهاد: برای پرسش نخست علاقمندم موضوع […]

آبان ۳ام, ۱۳۹۶

اسلامی‌سازی دانش تاریخ؛ایده‌ها و نقدها

پرونده‌ی فصلنامه‌ی علوم انسانی صدرا با موضوع «اسلامی سازی دانش‌ تاریخ؛ایده‌ها و نقدها»-بهار ۹۶ فصلنامه علوم انسانی اسلامی صدرا در […]

شهریور ۶ام, ۱۳۹۶

سخنرانی در پنجمين دور گفت‌وگوي دينی ايران با اسقفان سوئيس

حجت‌الاسلام الویری: تاريخ ايران مملو از روابط مسالمت‌آميز پيروان اديان است پژوهشگر و عضو هيأت علمي دانشگاه باقرالعلوم (ع) گفت: […]