List

پرونده‌ی فصلنامه‌ی علوم انسانی صدرا با موضوع «اسلامی سازی دانش‌ تاریخ؛ایده‌ها و نقدها»-بهار ۹۶

فصلنامه علوم انسانی اسلامی صدرا در شماره ۲۱ (بهار ۱۳۹۶) خود، پرونده‌ای را از صفحه ۱۲ تا ۱۰۱ به اسلامی سازی دانش تاریخ اختصاص داده است. در این پرونده پس از درآمدی یک صفحه‌ای که در صفحه ۱۴ منتشر شده، نخست متن یک سخنرانی بنده با عنوان “مفهوم اسلامی شدن دانش تاریخ؛ الگویی برآمده از تاریخ اسلام” از صفحه ۱۵ تا ۲۳ آمده است و سپس از صفحه ۲۴ تا ۲۸ گزارشی کامل از گفت و گویی که در این باره با آقای دکتر حسین سوزنچی (از منظر فلسفه علم) داشتم با عنوان “تغییر کارکردها؛ نقطه آغازین فرایند اسلامی‌سازی علوم ؟!” درج شده است. این گفتگو در قالب کرسی نقد با ارائه بنده و نقد آقای دکتر سوزنچی در اردیبهشت ۱۳۹۵ در دانشگاه باقر العلوم علیه السلام صورت بسته بود. بند نخست گزارش سخنرانی بنده چنین است:
“همان طور که می¬دانید شورای عالی انقلاب فرهنگی بر اساس مصوبة جلسه ۶۵۰ خود در تاریخ ۲۱/۷/۱۳۸۸ یک شورای تخصصی برای تحول و ارتقای علوم انسانی تشکیل داد. این شورا از بین رشته‌‌های موجود علوم انسانی پانزده رشته را انتخاب کرد، که به تعبیر متعارف نزد اعضای دبیرخانه، این‌‌ها پانزده رشته تحولی هستند یعنی پانزده رشته¬ای که قرار است از سوی این شورای تخصصی مورد توجه قرار بگیرد و متحول شود. یکی از این رشته¬‌ها تاریخ بود. به محض مطرح شدن رشتة تاریخ در زمره رشته‌‌های تحولی، ابهام‌‌ها و نگرانی‌‌ها و دلمشغولی¬‌های طبیعی و قابل فهم و به یک معنا شایسته احترام در بین اعضای خانواده بزرگ تاریخ پیدا شد، که قرار است چه شود و چه بر سر این رشته آورده شود. دور از ذهن نیست که این نگرانی در خانواده همة پانزده رشته پدید آمده باشد. شورای تحول چهار مؤلفه را برای تحول در نظر گرفته است یعنی از نظر شورا اگر رشته‌‌های موجود و مشخصا این رشته‌‌های منتخب این چهار تحول را در خود ببینند متحول شده¬اند: اول اسلامی¬ شدن، دوم بومی شدن، سوم روزآمد شدن و چهارم غنی شدن. این که این چهار مؤلفه چیست و دلالتها و اقتضاءات هر یک از آنها کدام است طبیعتاً موضوع بحث ما در این جلسه نیست، همان طور که پیوند این چهار حیطة تحول با تمدن و یا خاستگاه دینی آنها موضوع بحث کنونی ما نیست. اما آن چه به بحث ما پیوند می¬خورد یکی از این مؤلفه‌‌ها یعنی مؤلفه اسلامی‌¬سازی یا اسلامی¬ شدن است. این حقیر از ابتدای تشکیل کارگروه ویژة تاریخ در این شورا در آن عضویت و در اکثریت قریب به اتفاق جلسات آن حضور داشته‌¬ام و پس از رحلت مرحوم آقای دکتر آیینه‌¬وند که رحمت خدا بر او باد و تعبیر زیبای “خانواده بزرگ تاریخ” از یادگارهای ایشان است، مسؤولیت این کارگروه بر دوش لرزان بنده گذاشته شده است، و از نزدیک شاهد واکنش¬‌ها، نگرانی‌¬ها، پرسشها، ابهامها و اضطراب جامعه تاریخی کشور در این باره بوده¬‌ام و به خوبی آن را درک می¬کنم.
شاید بنیادی‌¬ترین پرسش در این زمینه این باشد که اصلاً مگر در دانش تاریخ، اسلامی بودن یا غیر اسلامی بودن معنی دارد؟….”
پس از گزارش آن سخنرانی و این گفتگو، پنج نقد به ترتیب به قلم آقایان دکتر ابوالحسن فیاض انوش با عنوان “تقلیل تحول به اسلامی سازی: خطایی استراتژیک”، دکتر زهیر صیامیان با عنوان “علم تاریخ در خدمت جامعه اسلامی و یاجامعه مسلمانان ؟!”، دکتر جهانبخش ثواقب با عنوان “اسلامی سازی دانش تاریخ؛ تلاش برای دستیابی به یک باور عمومی”، حجت الاسلام و المسلمین دکتر جواد سلیمانی با عنوان “نقدی بر الگوی اسلامی سازی دانش تاریخ”، و دکتر علیرضا ملایی توانی با عنوان “ایده اسلامی سازی دانش تاریخ؛ ابهام در ضرورت و امکان” منتشر شده است.

ویژه‌نامه نشریه صدرا

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

  Posts

1 2
ژانویه 14th, 2022

نگاه فاطمی به مشترکات شیعی ـ سنی؛ بررسی موردی پیامبر اعظم(ص)

ارائه شده در مراسم مجازی شب شهادت حضرت زهرا سلام الله علیها، اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا با همکاری […]

دسامبر 21st, 2021

مقدمه کتاب «رابطه دین و تمدن در اندیشه متفکران مسلمان»

مقدمه کتاب “رابطه دین و تمدن در اندیشه متفکران مسلمان”، چاپ شده در:  مهدی‌نژاد، سیدرضا، رابطه دین و تمدن در […]

دسامبر 21st, 2021

مقدمه کتاب تاریخ شفاهی حوزه‌های علمیه

  مقدمه دکتر محسن الویری، ناظر طرح تاریخ شفاهی حوزه‌های علمیه چاپ شده در: فلاح‌زاده، احمد، طرح جامع تاریخ شفاهی […]

نوامبر 21st, 2021

بررسی جایگاه تاریخ اسلام جدید کمبریج در پژوهش‌های آکادمیک و کاربرد آن به مثابه منبعی دانشگاهی

    روز سه‌شنبه ۲۵ آبان ۱۴۰۰، نشست “بررسی جایگاه تاریخ اسلام جدید کمبریج؛ در پژوهشهای آکادمیک و کاربرد آن […]

اکتبر 1st, 2021

عاشورای حسینی در خامه علامه حکیمی

  ارائه شده در پژوهشکده تاریخ و سیره اهل بیت علیهم السلام با همکاری انجمن تاریخ‌پژوهان، سلسله نشست‌های عاشورایی، پنج‌شنبه […]

اکتبر 1st, 2021

گریزناپذیری گذار از وصف به هنجار در مطالعات اربعین

  ارائه شده در اولین همایش ملی مطالعات اربعین، بنیاد پژوهشهای آستان قدس رضوی، شعبه قم ـ دوشنبه ۵ مهر […]

سپتامبر 23rd, 2021

مرحوم پیشوایی و تاریخ مقدس

ارائه شده در مراسم مجازی بزرگداشت مرحوم حجت الاسلام و المسلمین آقای پیشوایی  ـ معاونت فرهنگی و تبلیغی دفتر تبیلغات […]

سپتامبر 18th, 2021

سهم توده‌ها و نخبگان برای کمک به نقش‌آفرینی نهضت امام حسین(ع) در دنیای معاصر

  ارائه شده در الندوه الدولیة الامام الحسین علیه السلام و مکانته فی العالم المعاصر ـ مؤسسة البیان للتواصل و […]

سپتامبر 13th, 2021

خوانش تمدنی خطبه شامیه زینب کبری (سلام‌الله‌علیها)

ارائه شده در حسینیه مجازی پژوهشکده اسلام تمدنی دفتر تبلیغات اسلامی خراسان رضوی ـ پنج‌شنبه ۱۸ شهریور ۱۴۰۰     […]

آگوست 19th, 2021

امت‌گرایی در نهضت عاشورا، چیستی و دلالت‌ها

  ارائه شده در وبینار نشست‌های عاشورائی دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی، چهارشنبه ۲۷ مرداد ۱۴۰۰ (شب عاشورا)   … […]

آگوست 17th, 2021

گونه‌شناسی شبهات عاشورایی و رهیافتی برای پاسخ به آنها

  ارائه شده در مراسم شب ششم محرم (۱۴ اوت) اتحادیه انجمنهای اسلامی دانشجویان در اروپا ـ شنبه ۲۳ مرداد […]

آگوست 12th, 2021

دین‌داری اموی

  گزارش ویراسته مباحث مطرح شده در برنامه سوره؛ فصل بنی‌امیه، شبکه چهار سیمای جمهوری اسلامی ایران، ۱۹ مرداد ۱۴۰۰ […]

می 29th, 2021

«زندگی پس از زندگی»؛ در ترازوی نظام تبلیغ دینی

  ارائه شده در گفتگویی در قالب مجموعه گفت و گوهای دین آنلاین با اندیشوران (لایو با اندیشوران) ، سه‌شنبه […]

فوریه 7th, 2019

گزارش دیدار پژوهشگران حوزه‌ی تمدن نوین اسلامی با رهبر معظم انقلاب

عصر پنج‌شنبه ۹۷/۱۱/۱۲ سی و هفت نفر از پژوهشگران حوزه تمدن نوین اسلامی با رهبر معظم انقلاب دیدار داشتند. گمان می‌رفت […]

ژانویه 18th, 2019

سنجش اظهارات آقای موسوی خوئینی‌ها درباره‌ی امام موسی صدر

اخیراً مصاحبه‌ای از آیت‌الله آقای سیدمحمد موسوی خوئینی‌ها منتشر شده که در آن اخبار و تحلیلهایی متفاوت در باره دو […]